Aflevering 509 – Monsters and Heroes

Datum: 2020-04-23 11:52:33
1
0
  

Auteur:
Regisseur:
Duur:
57 min
Uitzenddatum:
19 april 2020

Naast de gebeurtenissen uit de aflevering The Ballad of Roger Mac, keek ik het meeste uit naar de vertaling van dit deel uit het boek van Diana Gabaldon. Ik was voornamelijk nieuwsgierig naar de manier waarop de slang, de buffel en de band tussen Roger en Jamie op beeld zouden worden gebracht. Want hoewel het eigenlijk allemaal tragische gebeurtenissen zijn -denk aan de ophanging van Roger, de moord op Murtagh en de mogelijke amputatie van Jamie’s been- geeft het de personages de mogelijkheid om empathie te tonen, elkaar te steunen en een sterkere relatie op te bouwen.

En dat bleek absoluut de moeite waard. Het was mooi om te zien dat Roger nu eindelijk de mogelijkheid kreeg om zijn waarde richting zijn schoonvader te tonen. En ook werden we nogmaals van het feit bevestigd dat de band tussen Jamie en Claire sterker is dan ooit. Net als in de aflevering To Ransom a Man’s Soul uit het eerste seizoen van Outlander, was het alleen Claire die de ziel van Jamie terug kon halen. Ze hebben elkaar nodig en kunnen absoluut niet zonder elkaar, dat is ook in deze aflevering bewezen.

En hoewel ik de dialogen goed geschreven vind en de emoties van de personages op een prachtige manier in beeld zijn gebracht, vind ik het heel erg jammer dat deze verhalen gedurende een seizoen toch episodisch worden verteld. Elke aflevering heeft een duidelijk begin en een eind, met een moraal thema en een opbouwende spanningsboog naar een climax waarin alles duidelijk wordt. Ja, het seizoen kent over het geheel een specifieke rode draad. In de vorige aflevering zagen we bijvoorbeeld Young Ian terugkomen, dus die vinden we momenteel nog steeds terug in Fraser’s Ridge. Maar tegelijkertijd worden er zaadjes gepland die dezelfde aflevering nog worden opgepakt.




Aangezien de afleveringen samen een seizoen vormen, hebben de schrijvers juist echter de mogelijkheid om ergens iets neer te leggen en pas afleveringen later op te pakken. In dit vijfde seizoen vormt elke aflevering een afgesloten verhaal van één specifieke auteur. Zo ook in deze aflevering, Monsters and Heroes. Claire en Brianna praten over hun plek in deze wereld en de manier waarop ze invulling kunnen geven aan een beroep dat in de 20e-eeuw normaal kan worden uitgevoerd. En diezelfde aflevering vindt Brianna nog de mogelijkheid om haar vaardigheden als ingenieur te gebruiken. Lizzie merkt op dat het een mooie dag is om te verven, wat in het Engels ook geïnterpreteerd kan worden als sterven. En diezelfde dag nog ligt Jamie Fraser op sterven.

Waar dus in het begin van de afleveringen wat hints worden neergelegd, worden die binnen een half uur nog opgepakt om een punt te maken. De moraal van deze aflevering is dat iedereen een plek in de wereld heeft, maar dat je zelf moet zoeken naar de mogelijkheden om deze plek te vinden. En soms kost het even wat moeite om in deze plek te passen. Dit soort boodschappen vindt je ook terug in andere episodische televisieseries als The Goldbergs, Friends en The Big Bang Theory. De nadruk ligt hierin op het verhaal van een aflevering, in plaats van een seizoen of een hele serie. Het is een gemiste kans om de verhaallijnen meer gedurende een seizoen op te bouwen, zoals ook gebeurt in televisieseries als La Casa de Papel, Homeland en Game of Thrones.

Maar goed. Laten we bij het begin beginnen en eens kijken wat deze negende aflevering van Outlander ons allemaal te bieden hadden. Want natuurlijk waren er weer een heleboel mooie momenten met referenties en symboliek naar eerder vertelde verhalen.





Odysseus en Philoktetes

Het zijn voor sommigen misschien bekende en voor anderen wellicht onbekende namen. Beiden zijn figuren uit de Griekse mythologie, helden die net als de familie Fraser te maken krijgen met monsters. En het is opmerkelijk hoeveel overeenkomsten er in deze aflevering te vinden zijn.

Na het verlies van zijn stem, heeft Roger het gevoel iets van zichzelf kwijt te zijn geraakt. Zijn stem betekende namelijk alles voor hem, van lesgeven als professor tot zingen voor vrede. In de vorige aflevering hebben we hem zien worstelen om zijn plek in deze wereld te vinden. Want eigenlijk wil hij al jarenlang niets liever dan naar huis gaan. Wat heeft hij hier te zoeken in de 18e-eeuw? Wat is zijn bijdrage aan de familie? In de 20e-eeuw had hij zijn plek als professor aan de Universiteit van Oxford gevonden. En nu hij zijn stem kwijt is, moet hij zich opnieuw aanpassen om een plek in de wereld te vinden. Het was uiteindelijk Young Ian die hem deed realiseren dat zijn thuis bij zijn vrouw en kind is. Nu moet hij zijn schoonvader Jamie daar nog van zien te overtuigen.

Het verhaal van Roger toont daarmee veel overeenkomsten met dat van Odysseus. Hoewel hij in eerste instantie helemaal niet in de Trojaanse Oorlog wilde vechten, werd hij door Menelaos en Palamedes overgehaald om mee te doen. Odysseus laat daarmee zijn pasgeboren kind en vrouw achter, die belooft dat ze een nieuwe man zal vinden tegen de tijd dat hun zoon een baard heeft.

Na meer dan tien jaar vechten, zagen de Grieken in dat ze Troje met een belegering alleen nooit zouden kunnen innemen. Odysseus verzint daarom een list. De Grieken voeren met hun manschappen naar Tenedos, een eiland voor de kust van Troje, om zich er te verstoppen. Alleen een groot houten paard met manschappen blijft achter, waarmee de Trojanen de vijanden binnen de stadspoorten halen. Zie je al overeenkomsten tussen Odysseus en de kortstondige strijd van Alamance? In dit geval was het Roger zelf die onder dwang moest meevechten in de oorlog en uiteindelijk in het kamp van de vijand terecht kwam.

De Grieken veroveren Troje, waarna Odysseus het plan maakt om naar huis terug te keren. Tijdens zijn gevechten heeft hij echter de woede van Poseidon op zijn hals gehaald, door het oog van Polyphemos, de zoon van Poseidon, uit te steken. Poseidon belooft hem dat zijn terugreis naar vrouw en kind niet zonder problemen zal verlopen. Wat volgt is een hele, hele lange reis, waarin Odysseus veel verliest en moet doorstaan. Zo moet hij ook ‘De Onderwereld’ bezoeken, waar hij verschillende offers moet brengen en moet vechten voor zijn leven. Maar hij wil niets liever dan naar huis en is ondertussen bang dat een andere man (Bonnet) zijn plek zal innemen. Hij maakt dan ook de belofte de nieuwe vrijer van zijn vrouw te doden.

Roger heeft zijn weg door De Onderwereld gelukkig al doorstaan, al heeft ook hij veel offers moeten brengen om zijn weg terug naar vrouw en kind te vinden. Zowel Roger als Brianna willen vechten voor hun relatie, hoe moeilijk ze het beiden ook hebben om hun plek in deze vreemde wereld te vinden. De intimiteit is in ieder geval terug, zoals we zien als Jamie op de deur staat te bonzen en zijn dochter mee vraagt op jacht naar buffels. Waar het eerder Murtagh was die Jamie en Claire kwam storen tijdens hun onderonsjes, zijn de rollen nu duidelijk omgekeerd.





Uiteindelijk is het Roger die met zijn schoonvader meegaat op jacht, alhoewel beide mannen hier zo hun twijfels over hebben. De talenten van Roger liggen nu eenmaal niet bepaald op het gebied van schieten op levende dieren. Het is voor Roger echter de enige manier om zich toch aan zijn schoonvader te kunnen bewijzen. En die kans komt al snel voorbij als Jamie net als Philoktetes gebeten wordt door een giftige slang.

Al vanaf jonge leeftijd beleeft Philoktetes allerlei avonturen door zijn vriendschap met de held Heracles. Op bevel van de Goden moet Heracles echter twaalf uitdagingen voltooien, waardoor hij en Philoktetes afscheid van elkaar moeten nemen. Een jaar later keert Heracles gewond terug. De pijn wordt hem echter zo veel, dat hij een einde aan zijn leven wil maken. Hij bouwt voor zichzelf een brandstapel en vraagt omstanders om het hout met een fakkel in brand te steken. Niemand had echter de moed in de buurt van Heracles te komen, tot het Philoktetes is die naar voren stapt om zijn vriend uit zijn pijn te verlossen.




Jaren later wordt Philoktetes meegevraagd door Odysseus om te vechten in de oorlog om Troje. Als ze echter een tussenstop maken op het eiland Tenedos, wordt Philoktetes gebeten door een slang. Het dier was door de Godin Hera op hem afgestuurd, omdat ze kwaad was dat hij Heracles bij zijn zelfmoord had geholpen (Hera was namelijk op haar beurt weer getrouwd met Zeus, de vader van Heracles). De beet veroorzaakt een wond die door de artsen in het leger niet genezen kan worden en begint steeds erger te stinken. Niemand weet nog wat ze met hem aanmoeten, waarna Philoktetes op aanraden van Odysseus op het eiland wordt achtergelaten. Hij moest zelf zien te overleven door dieren neer te schieten en als een kluizenaar in een grot te wonen (ook dit komt wel heel bekend voor in het verhaal van Jamie). Maar het tij keerde voor Philoktetes toen de Grieken Troje hadden veroverd en Odysseus terugkwam om Philoktetes op te halen.

Net als Odysseus komt ook Roger tot de redding van zijn vriend. Een stok maakt plaats voor zijn stem, waarmee het hem uiteindelijk lukt om verdere hulptroepen in te schakelen. Terwijl Jamie op sterven ligt en voor zijn gevoel de laatste momenten van zijn leven meemaakt, geeft het Roger de kans om eindelijk een band met zijn schoonvader te krijgen. Net als Philoktetes ziet Jamie de slangenbeet als straf voor zijn zonden, gestuurd door de Goden om een eind aan zijn leven te maken. Zo vertelt de schrijfster van deze aflevering, Shaina Fewell:

Jamie en Roger zijn beide sterke karakters die nu al twee seizoenen op gespannen voet staan. De mogelijk dodelijke slangenbeet plaatst Jamie in een zeldzame en kwetsbare staat, waardoor ze hun gesprekken op een dieper niveau kunnen voeren. Het is leuk om de overtuigingen van deze even koppige mannen te ontdekken terwijl ze vechten tegen hun eigen demonen en elkaar proberen te troosten.



Procrustes en Asklepios

Net als veel andere Griekse helden bezoekt ook Jamie De Onderwereld. Zijn wond is zo geïnfecteerd dat zelfs een arts als Claire zich machteloos ziet om ook maar iets te kunnen ondernemen. De gezondheid van Jamie gaat snel achteruit en zelfs de maden die de hele gemeenschap bij elkaar heeft gesprokkeld, lijken niets uit te kunnen maken. Claire raakt wanhopig en moet rekening houden met een verschrikkelijke werkelijkheid. Misschien is een amputatie de enige manier om het leven van Jamie te redden. Want kom op, een held gaat in de Griekse mythologie ook niet zomaar dood. Zo vertelt Fewell:

Bij het ingaan van deze aflevering wisten we dat het publiek nooit zou geloven dat Jamie daadwerkelijk zou sterven, maar het zou aannemelijk zijn geweest dat hij zijn been moest verliezen. We hebben veel tijd besteed aan het bespreken van wat zijn echte inzet zou zijn. Uiteindelijk moet Claire Jamie haar woord geven dat ze niet zal amputeren. Natuurlijk, als het echt nodig is, zal ze doen wat ze moet om zijn leven te redden, zelfs als dat betekent dat zijn zijn vertrouwen schendt. Het dilemma creëert een zware emotionele inzet voor onze personages.

Het is Jamie zelf die in de aflevering het verhaal van Procrustes aanhaalt, tijdens zijn reis terug naar Fraser’s Ridge. Procrustes nodigde voorbijkomende reizigers uit om bij hem in de herberg te overnachten. Als ze op zijn uitnodiging ingingen en zij zich in bed hadden gesetteld, kwam Procrustes kijken of zijn gast in het bed paste. Was een gast te kort, dan rekte hij zijn ledematen met geweld uit. Was hij te lang, dan hakte de gastheer er een tuk vanaf. Meestal eindigde deze behandeling met de dood, waardoor Procrustes de bezittingen van de reiziger kon roven.





Jamie is als de dood dat ook zijn been geamputeerd moet worden, waardoor hij zichzelf niet meer zou kunnen zijn. Hij wil dit deel van zichzelf niet verliezen, hoewel ook anderen ditzelfde lot hebben moeten ondergaan. Roger is zijn stem verloren, en Fergus zijn hand. Maar iedereen moet zichzelf aanpassen om een plek te vinden in de wereld. Zo ook Fergus die de functie van verloskundige moet overnemen als Marsali in de bossen op het punt van bevallen staat. En ook Marsali is iets ontnomen in haar leven, namelijk het samen kunnen zijn met haar moeder. Gelukkig heeft ze Claire gevonden om dit gemis op te kunnen vullen.

Het is uiteindelijk Young Ian die Jamie aan dit feit weet te herinneren. Zijn hele leven lang heeft hij opgekeken naar het avontuurlijke leven van zijn oom, die zoveel durf en lef toonde. Maar nu het echt moeilijk dreigt te worden, wil hij er tussenuit knijpen als een lafaard. Ook Ian heeft zijn bestemming in het leven weten te vinden, ondanks het gebrek aan een been. Jamie zal zich moeten aanpassen, zonder het gevoel te hebben dat hij zijn identiteit in zijn geheel verloren is.



Net op het moment dat Jamie de beslissing heeft genomen te kiezen voor leven in plaats van de dood, is daar Asklepios om als held op te treden. Als zoon van Apollo en Coronis was Asklepios een kundig arts. Tijdens zijn opleiding door zijn vader bleek Asklepios zo getalenteerd, dat hij in staat was doden tot leven te wekken. Een bekwaamheid die hij meerdere malen in het leven zou hebben toegepast. Bij zich droeg Asklepios een staf en een slang, het dier dat symbool staat voor genezing. Een slang kan namelijk zijn huid afwerpen en op die manier herboren worden. Het is dan ook niet voor niets dat de esculaap (een slang die zich rond een staf draait) nog steeds geassocieerd wordt met de hedendaagse geneeskunde.

In dit geval is het uiteraard Claire die als arts met behulp van een slang het leven van Jamie weet te redden. Tijdens de Battle van Alamance is Claire haar enige spuit met naald kwijtgeraakt en zonder deze naald is het voor Claire niet mogelijk de penicilline tot het bloed van Jamie te laten doordringen. Als ingenieur mist Brianna haar carrière in het leven van de 18e-eeuw, maar gelukkig vindt ook zij een manier om dit gat op te vullen. Ze realiseert zich dat de tand van een slang hol is en evengoed als naald kan worden ingezet. Waar de slang eerder zorgde voor de dood, zorgt hij nu voor een wederopstanding.

Net als de bladeren aan de boom verandering van seizoen aankondigen, hebben alle leden uit de familie Fraser zich moeten aanpassen. De wind blaast uit het westen, wat volgens de Griekse mythologie geboorte en vernieuwing aankondigt. Aan het eind van deze aflevering zien we dan ook hoe iedereen veranderd is, maar tegelijkertijd zichzelf lijkt te hebben gevonden. Ze zijn niet gebroken door de monsters die ze op hun weg tegenkomen. Al kunnen er geen helden bestaan zonder monsters. Want ook dit vijfde seizoen van Outlander heeft nog heel wat monsters voor ons in petto.




Bron foto’s: Outlander-Online

Reacties

1
0